Poetica – II, Aristoteles

II

Taklit edenler, eylem içindeki insanları taklit ettiğine, bu insanlar da zorunlu olarak soylu ya da bayağı olduğuna göre (gerçekten de tüm karakterler her zaman bu ikisine indirgenebilir; bütün insanlarda karakter farkını, kötülük ya da erdem belirler), kimi zaman bizden daha iyi gösterirler onları, kimi zaman daha kötü, kimi zaman da bizim gibi.15 Tıpkı ressamların yaptığı gibi: Örneğin Polygnotos olduklarından iyi gösterir insanları, Pauson olduklarından kötü, Dionysos16 oldukları gibi betimler. Öyleyse sözünü ettiğim taklitlerin hepsi bu farkları gösterecek ve az önce belirttiğim bakış açısından, farklı şeyleri taklit ettikleri için farklı olacaklardır.

Öte yandan bu farklar dansta ya da aulos ve kitharis müziğinde görülebileceği gibi, düzyazıda ve müziksiz şiirde de görülür. Örneğin Homeros, kişilerini yüceleştirir; Kleophones, oldukları gibi gösterir; ilk taşlama yazarlarından Thasoslu Hegemon ya da Deiliada’nın yazarı Nikokhares kötüleştirir. Dithyrambos’lar ve nomos’lar için de böyledir durum: Thimotheos’unkiler gibi de taklit yapabilirsiniz, Philoksenes’in Kykloplar’da yaptığı gibi de.17

Tragedya ile komedyayı ayıran şey de budur işte… Biri, günümüz insanlarından daha iyileri; öteki, daha kötüleri taklit eder.

15. İkili bir yapıdan (iyi kötü) üçlü bir yapıya geçiş (iyi kötü ortalama) bir belirsizlik yaratıyor gibi. İleride (özellikle 13. ve 15. bölümlerde) iki ayrı şeyden söz edildiğini anlayacağız. Taklit edilecek konuların sayısı ikidir (iyi ve kötü), taklit olanaklarının sayısıysa üçtür (iyileştirme, kötüleştirme, gerçekçi betimleme).

16. Polygnotos’un mitologya konularını işleyen ve tumturaklı resimler yapan bir ressam olduğunu Pausanias’ın Atina ve Delphoi’deki yapıtları üstüne yazdıklarından anlıyoruz. Pauson, Politika’da (1340, 36) Aristoteles’in: “Yapıtları gençlere gösterilmemeli” dediği bir karikatürcü ressam. Dionysos’un da Plinius’un (35, 113) anthropographos (insan ressamı) adını taktığı, gerçekçi bir portre ressamı olduğu sanılıyor.

17. Philoksenes (Kythera 435- Ephesos 380) “kötüleştiren” yazarlardan biri olmalı; bir dithyrambos’unda, Siracusa tiranı Yaşlı Dionysios’u gülünç duruma düşürdüğü için onun hışmına uğramıştı. Thimotheos (Miletos 447-357) ise lirik Yunan ozanlarının en ünlülerindendir; Kykloplar’ı konusunda hiçbir şey bilmiyoruz ama daha ağırbaşlı bir dithyrambos (ya da nomos) örneği olsa gerek.

Bölümler: IIIIII

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s