Yves Bonnefoy

YVES BONNEFOY ESERLERİ

  1. Eşiğin Yanılsamasında, Yves Bonnefoy

  2. Gerçek Ad, Yves Bonnefoy

  3. İki renk, Yves Bonnefoy

  4. Demir köprü, Yves Bonnefoy

  5. Semender, Yves Bonnefoy

YVES BONNEFOY HAYATI

Yves Bonnefoy, 24 Haziran 1923’de Tours’da doğdu. Babası, Elie, bu kentin lokomotif montaj atölyelerinde çalışıyordu, annesi Helene (genç kızlık adı Maury) uzun süre öğretmenlik yapıp 1936’da dul kaldığında, Tours kentine yaklaşık yirmi kilometre uzaklıktaki Cher vadisinin bir köyünde görev aldı. İkisi de köylü kökenliydi, Quercy yaylalarından, Rouergue’den; anne tarafından büyükbabası çobanlık yapan bir kadının oğluydu, yine de köy öğretmeni olmuştu, 1880’e doğru (öğretmenlik, Kant’çı buyruk, ilerleme işaretinde bir havarilik olduğunda). Daha az yoksul bölgelerde çalışmaya gelmişlerdi. Birkaç yaş büyük olan ablası, kardeşine, son savaşta yıkılmış olan, demiryolunun yakınındaki küçük bir sokakta, Larousse ya da Vaubourdolle klasiklerindeki ders programı yazarlarını okutuyordu. L’Arriere-Pays’de anlatıldığı gibi, bu çocukluk yeni ülkeyle, tatillerde yeniden kavuşulan öbür ülke arasında paylaşılmıştı. Artık emekli olan öğretmen, o zamanlar küçük okul müzesinin kalıntıları ve birkaç kitapla yaşamaktaydı. Bunlardan bazılarını zevk için kendisi yazıp, temize çekip ciltlemişti (mobilyalarını da kendisi yapardı) Lot Çayı’nın yakınında büyük bir evde, erik ağaçlarıyla bağlar arasında. Bu ev torununun imgelemi ve dünyayı öğrenmesi için çok önemli bir yer tutmuştu.

Eğitimi, bucak ilkokulunda, sonra da Tours’da Descartes Lisesi’nde gerçekleşti (Y.B. orada uzun süre “yarı pansiyoner” kaldı, sabah treniyle akşam treni arasında). Matematik ve felsefe sınıflarında girdiği lise bitirme sınavlarından sonra (1941), yüksek matematik, ardından da özel matematik sınıflarına devam etti; Y.S. aynı zamanda Poitiers Üniversitesi’nde genel matematik sertifikası aldı. Düşüncesi Ecole Normale’e ya da Polytechnique’e girmek değil, (bunların sınavlarına hazırlanmadı -örneğin kimyadan hiç hoşlanmıyordu-,) sevdiği matematikte kendini yetiştirmekti. Ama bu amacından uzun süredir kendini gösteren şiirsel eğilimleri yüzünden caydı.

Gerçekte çocukluğundan beri yazmıştı,1941’de birkaç gerçeküstücü yapıtı, özellikle Eluard’ı okuması ona kendi yüzyılının şiir anahtarlarından bazılarını vermişti. Paris’e geldiğinde, o dönemde dağılmış bulunan topluluğun ressamlarından bazılarını buldu -Victor Brauner, Raoul Ubac ve az sonra Hans Belmmer- ve iki üç genç arkadaşıyla birlikte hareketin en ortodoks çizgisinde kalan küçük bir dergi yayımladı: La Révolution la Nuit. Bu çağ, süregiden, dostluklar kurduğu çağdır: O zaman Brüksel’de, daha sonra Paris’te, gerçeküstücülüğün sınırlarında Les Deux Soeurs adlı kendi dergisini yayımlayan (Y.B. orada Éclairage Objectif! yayımlamıştı) Christian Dotremont; La Part du sable’\ yayımladığı Kahire’den her yıl gelen Georges Henein; Paul Celan; çok titiz olup yüreklendirici destekler veren Gilbert Lély. Bazı okumaların da dönemiydi bu, Bataille, Jouve, Dante, kimi arkaik metinler (Raynaud’un kendisini altüst eden çevirisinden Popol-Vuh, Pierret’nin çevirisinden Mısır Ölüler Kitabı, jest antropolojisi  derslerinde Jousse’un alıntı yaptığı Kalevala, vs.) ve özellikle Chestov, ki bu yazarın Pouvoir des clefs (Anahtarların gücü) adlı yapıtı gerçeküstücülükten kopmasında büyük katkısı olmuştur. Victor Brauner’in çabasıyla Y.B. Breton’u New York’tan dönüşünde görmüştü, ama bu ilişki herhangi bir nedenden dolayı derinleşmedi. Bu grubun toplantılarından hoşnut kalmadı ve 1947’de uluslararası serginin öncesinde o zamanki manifestoyu ‘Rupture Inaugurale’i) imza etmeyi reddedip gerçeküstücülüğü terk etti.

1947-1952 yılları arasında ilk şiir kitabı Du mouvement et de l ’immobilité de Douve oluştu: bir çeşit anlatı olan düzyazı denemeleriyle yakın ilişki halinde (sonuçta hiç değilse bir süre için şiir yazısında erimiş olan L ’Agent secret, Le Voyageur, L ’Ordalie ve daha başkaları). Y.B.’nin kitabevine ara sıra uğradığı Adrienne Monnier, Mercure de France’da kendisine emanet edilen koleksiyon için bir kitap istedi ve Douve böylece 1953’de çıktı, hâlâ kitaplarını yayımladığı Condé sokağındaki evde. İlk kez evlenen Y.B. Académie de Paris’de bir süre çalımış ve bundan felsefe öğrenimi için yararlanmıştı – özellikle bilim felsefesi için Gaston Bachelard ile ve Jean Wahl ile (ama Hyppolite’in Hegel üzerine ve Serrus’ün Gilson’un çalışmaları üzerine derslerini de eklemek gerekir). Sonradan yok ettiği diploma çalışması, Baudelaire ve Kierkegaard konusundaydı. Bu süre içinde, kütüphanede devam edilen matematik çalışmalarının düzeni bozuldu ve yavaş yavaş sona erdi (kendisi de bundan dolayı büyük pişmanlık duydu). Aslında yeni bir ilgi alanı onda baskın olmuştu, İtalya’ya ilk yolculukların ardından önce Trecento ve Quattrocento’nun perspektifçilerinin -özellikle Pierxo della Francesca’n ın – incelenmesi, sonra Michelangelo’nun, Palladio’nun, Caravaggio’nun, Baroklar’ ın, Poussin’in sorgulanması. Bütün bunlar Bizans’la, Roman sanatıyla karanlık ama kendisine temel gibi görünen bir ilişki içindeydi, imgeyle ilişkili olan her şeyin birliğini seziyordu ve bunun şiir sözüyle bağını araştırıyordu.

İlk kitabının Mercure’de yayımlanmasından sonra o zaman bu yayıncıya katılan Pierre Jean Jouve ile tanıştı. Önceki yıllarda karşılaşmış olduğu André du Bouchet ile görüşmeye başladı ve bundan az zaman sonra Philippe Jaccottet ve Jacques Dupin ile tanıştı. O dönemden beri Y.B.’nin katıldığı girişimlerin çoğu, özellikle de 60’lı yıllarda L’Ephémére dergisinin yayımı, bu şiirsel yakınlıkların ve çeşitli düzlemlerde bazı başka yakınlıkların -Boris de Schloezer, Louis-René de Forêts, Gaétan Picon, Jean Starobinski- uzayında yer almıştır. Çeşitli çalışmalar arasında, Y.B. o yıllarda Fransa’daki Gotik duvar resimleri konusunda bir inceleme, sonra da Shakespeare’den birçok çeviri yapmıştı. Hier Régnant déserf den (1958) Pierre écrite’e (1965) ve L ’Improbable’ in (1959) Rimbaud’nun (1961) eklendiği denemelerden, Un rêve fait â Mantoue’nun (1967) denemelerine yönelmişti. Pierre Ecrite ve son kitap için bu dönem, yazarın yeniden evlenip Basses-Alpes bölgesinde uzun süreler yaşadığı ve varoluşunun değişmesinde ona yardım etmiş olan yerler bulduğu dönemdi. On yılın deneyiminin özetlendiği Dans le leurre du seuil (1975) baştan başa bunun yansımasıdır, ama L’Arriére-Pays de (1972), 1966’da yazılmış Rome 1630 da bunun izini taşırlar.

Şiir
Du mouvement et de l ’immobilité de Douve (Douve’un Hareketi
ve Hareketsizliğine Dair, 1953)
Hier régnant desert (Issız Hüküm süren Dün, 1958)
Pierre Ecrite (Yazılı Taş, 1965)
Dans le leurre du seuil (Eşiğin Yanılsamasında, 1975)
Ce qui fut sens .’lumière (Işıksız Olan, 1987)
Début e t fin de la neige (Karın Başlangıcı ve Sonu, 1991)
Anlatı, Düzyazı Şiir
Rue Traversiére (1977)
Récits en rêve (Düşte Anlatılar, 1987)
La Vie errante (Gezgin Yaşam, 1993)

Deneme

L ’Improbable (Olası Olmayan, 1959; içinde “Bağlılık” adlı
düzyazı şiir de yer almaktadır.)
Rimbaud ( 1961)
Un réve fait à Mantoue (Mantoue’de Görülen Bir Düş, 1967)
Rome 1630: L ’ Horizon du premier baroque (Roma 1630: İlk
Baroğun Ufku, 1970)
L’Arriére-Pays (Geri Ülke, 1972)
Le Nuage rouge (Kırmızı Bulut, 1977)
La vérité de parole (Söz Doğrusu, 1988)
Entretiens sur la poésie (Şiir Üzerine Söyleşiler, 1990)
Alberto Giacometti, la biographie d ’une oeuvre (Alberto
Giacometti, Bir Yapıtın Biyografisi, 1991)

Çeviri
William Shakespeare’den:
Henri IV (1956; ilk bölümü)
Jules César ( 1957)
Le Conte d’hiver ( 1961)
Venus et Adonis (1961 )
Le Viol de Lucrèce (1961 )
Le Roi Lear (1965)
Romeo et Juliette (1968)
Macbeth ( 1983)
Les poèmes de Shakespeare (1993)
William Butler Yeats’den;
Quarante-cinq poemes suivis de la Résurrection (1989)

Reklamlar